05 1918 · Kars
Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti
Batum’dan Nahçıvan’a uzanan topraklarda, merkezi Kars olmak üzere kurulan kısa ömürlü bir hükümet. Kurulmasında ve yayılmasında Borçalılı Kepenekçi Emin Ağa’nın önemli girişimleri oldu.
Emin Ağa’nın kurduğu Borçalı Karapapak Türk Cumhuriyeti’nin resmî ilanı.
Kars İslam Şûrâsı’nın kuruluşu ilan edildi.
İlk kongre: 8 kişilik geçici heyet kuruldu, Kepenekçi Emin Ağa ilk reis seçildi.
İkinci kongre 60 delegeyle açıldı, 70’e ulaştı; 12 kişilik Merkez Temsilciler Heyeti seçildi. Şûrânın 8000 kişilik bir ordusu vardı.
Tanınma için Japon İmparatoru’na Emin Ağa imzalı Fransızca telgraf gönderildi.
İngiliz kuvvetleri Kars’ı işgal ederek hükümetin varlığına son verdi; devlet başçıları Malta’ya sürüldü.
Kısa ömürlü devletin anayasası
On sekiz maddeden
- 1Hükümet “Cenubi Garbi Kafkasya Cumhuriyeti” adını taşıyacaktır.
- 2Cenubi Garbi Kafkasya Cumhuriyeti hükümeti hududunu Batum’dan Nahçıvan’a kadar ulaştırarak, bu sınır içinin barışın sonuna kadar korunmasını bilfiil üzerine almıştır.
- 3Hükümet bayrağını, kamutay üzerine dikilen ayyıldızlı Türk bayrağı olarak kabul etmiştir.
- 4Resmî dili Türkçedir. Bütün resmî ve gayriresmî muamelat ve tedrisat Türkçe olacaktır.
- 5Milletvekilleri seçimi için 18 yaştan yukarı kadın ve erkek oy vermek salahiyetini haizdir. 10.000 kişi bir milletvekili seçer.
- 6Her vilayet ve kasabada Millî Şûrâ’nın şubeleri açılarak halkımızdan her türlü yardım görecektir.
- 7Türk millet ve hükümetini rencide edecek her türlü muameleden kati surette çekinilecektir.
- 8Umumi asker teşkilatımız da, cumhuriyetimizin kabul ettiği usul dairesinde, Türkiye devleti ile irtibatı temin için daimî bir heyetimiz Türkiye’de bulunacaktır.
- 9Mülki teşkilatımızda da 8. maddede zikredilen usul aynen kabul edilecektir.
- 10Komşu hükümetler ile daima dostça geçinmeyi Cumhuriyet Hükümetimiz düstur olarak kabul etmiştir. Milletvekilleri seçildikten sonra bu husus hakkında ayrıca bir kanun çıkarılacaktır.
- 11İtilaf devletleri doğu Türkiye illerini alıp başka bir millete vermek isterse Cumhuriyetimiz Türkiye’den ayrılmamayı kesin olarak kabul etmiştir.
- 12Azınlıkların hürriyetleri ve hakları muhafaza edilecektir.
- 13Müslümanlar arasındaki mezhep ayrılıklarına hürmet edilecek, dinî ayinlerin bir arada yapılması sağlanacaktır.
- 14Demokrasi esaslarına riayet edilerek seçimler tarafsız ve tesirsiz olacak, Türk’ün şan ve şerefine yaraşacak bir şekilde yapılmasına azami surette dikkat edilecektir.
- 15Vali ve komutanların işe başlamaları ve işten el çektirilmeleri kamutayın kararıyla olacaktır.
- 16Cumhuriyet Hükümetimiz milletvekillerinin seçilip de kamutayın çalışmaya başlayışından sonra kanunun bazı maddelerinin değiştirilmesini teklif etmeye yetkilidir.
- 17Milletvekili olmak için yaş haddi 25’ten yukarı olacaktır.
- 18Bu kanunun yürürlüğe girdikten sonra icrasına nazırlar heyeti ile cumhur reisi memurdur.